ભારતીય,સાવિત્રી આંખ લઇ સર્વભૂત હિતાય, સર્વભૂત સુખાય,સર્વભૂત પ્રિતાય આ વિશ્વ દર્શન છે.
પોથીનાં પ્રતાપે અહીં પહોચ્યા,પોથીનાં પ્રસાદથી ઘૂમીએ છીએ!
બાર પ્રકારનાં દર્શન કલ્યાણકારી છે.
——————————-
આપણી પચાસ રુપિયાની નોટ પર દેખાતા ભવ્ય સ્મારકની ઐતિહાસિક ધરોહર જેવી હમ્પી નગરી,
જ્યાં પ્રભુ રામ હનુમાનજીને પહેલીવાર મળ્યા એ કિષ્કિંધા પર્વત ખાતે ચોથા દિવસની યાત્રા પહોંચી ત્યારે ચારેય બીજ પંક્તિઓનું ગાન કરીને વિવિધ ચેતનાઓથી ભરેલી આ ભૂમિ,મા ભુવનેશ્વરી, વિરૂપાક્ષ મહાદેવ,મનમય સરોવર સાથેનો પૌરાણિક સંદર્ભ કહ્યો.આ ભૂમિનો ચારેય યુગો સાથે સંબંધ છે,કારણ કે હનુમાનજીની ભૂમિ છે.મા અંજનિએ તપ કર્યું.હનુમાનજીનું પ્રાગટ્ય થયું.
બાપુએ ભૂતકાળમાં અહીં પોતે કરેલી કથા અને શંકરાચાર્યજીનું દર્શન પણ યાદ કર્યું.અહીં તુંગભદ્રા લોકમાતા,પંપા સરોવર પર રહેલી શબરી બોર તો ખાધા પણ એના બોલને રામે કાનથી ચાખ્યા. ભગવતી સીતાજીની શોધનો અહીંથી આરંભ થયો. સ્વયંપ્રભાની ભૂમિ.
બાપુએ કહ્યું કે પોથીના પ્રતાપે તો બધે પહોંચ્યા, પોથીનો પ્રભાવ પણ છે,પણ પોથીના પ્રસાદથી અહીં પહોંચ્યા છીએ.
બાર પ્રકારના દર્શન કલ્યાણકારી-સ્વસ્તિકારી છે:
૧-માનસ દર્શન.માનસ સ્વયં સ્વસ્તિક છે.વેદ,શાસ્ત્ર દર્શન.૨-ગૌ માતાનું દર્શન.વિશિષ્ટ અને રાજકીય લોકો પાસે જો વાત પહોંચે તો ગૌ માતાનું રક્ષણ અને એને પ્રેમ પણ થઈ શકે.ધર્મ,અર્થ,કામ અને મોક્ષ ગાયના ચાર આંચળ બતાવ્યા.૩-સાધુ દર્શન,આચાર્ય સંત દર્શન.૪-દેશ દર્શન.૫-વિશ્વ દર્શન:ભારતીય, સાવિત્રી આંખ લઇ સર્વભૂત હિતાય,સર્વભૂત સુખાય સર્વભૂત પ્રિતાય આ દર્શન છે.૬-નિજ દર્શન,આત્મ દર્શન.૭-દેવદર્શન.૮-બ્રહ્મદર્શન.૯-પ્રકૃતિ દર્શન.૧૦-પરસ્પર શુભ દર્શન.૧૧-તત્વદર્શન.૧૨- સમાધિ દર્શન.
મૂળ કથામાં સંક્ષિપ્તમાં માનસરોવરના ઘાટનું રૂપક, ચારેય ઘાટો પર વક્તાઓ દ્વારા કથાનો આરંભ.એ ક્રમમાં યાજ્ઞવલ્ક્ય અને ભારદ્વાજના સંવાદમાં રામ તત્વ વિશે વાત કરતા શિવચરિત્રનું ગાન થયું
ગઇકાલની કથા શંકરામ્બાજીનાં ચરણોમાં સમર્પિત થઇ.
કથા-વિશેષઃ
હમ્પી:૧૪-૧૬મી સદીનું વિશ્વનું સૌથી સમૃધ્ધ અને શક્તિશાળી શહેર
હમ્પી મુખ્યત્વે વિજયનગરનાં મધ્યયુગીન હિંદુ
સામ્રાજ્યની રાજધાની છે.તેના ભવ્ય પ્રાચિન મંદિરો,ઐતિહાસિક અવશેષો અને અનોખા રોક
સ્થાપત્ય માટે પ્રખ્યાત છે.
૧૪મી સદીમાં તેની સ્થાપના હરિહર અને બુક્કા
દ્વારા કરવામાં આવી હતી.
૧૪મીથી ૧૬મી સદી દરમિયાન તે વિશ્વનાં સૌથી સમૃદ્ધ અને શક્તિશાળી શહેરોમાંનું એક હતું.
વિઠ્ઠલ મંદિર:તેના દ્રવિડિયન આર્કિટેક્ચર,૫૬ સંગીતસ્તંભો અને પ્રખ્યાત પથ્થર રથ(જે ₹૫૦ની નોટ પર પણ દર્શાવવામાં આવે છે)માટે જાણીતું છે.
૧૯૮૬માં તેને યુનેસ્કો વર્લ્ડ હેરિટેજ સાઇટ જાહેર કરવામાં આવી હતી.
અહીં તુંગભદ્રા નદીના કિનારે ૫૦૦થી વધુ
ઐતિહાસિક સ્મારકો ફેલાયેલા છે.
શેષ-વિશેષ:
પાંચમાં દિવસની રામકથા જ્યાં છે એ તુલજાપુરઃ
તુલજાપુર મહારાષ્ટ્ર રાજ્યનાં ધારાશિવ(જુનું નામ ઉસ્માનાબાદ)જિલ્લાનું ધાર્મિક
ઐતિહાસિક શહેર છે.આ શહેર માતા શ્રી તુલજા ભવાનીનાં પવિત્ર મંદિર માટે દેશભરમાં જાણીતું છે.
◦શક્તિ પીઠ:તુલજાપુર મહારાષ્ટ્રની સાડાત્રણ મુખ્યશક્તિ પીઠ પૈકીનું એક માનવામાં આવે છે.
◦કુળદેવી:માતા તુલજા ભવાનીને છત્રપતિ શિવાજી મહારાજની કુળદેવી કહેવામાં આવે છે.કહેવાય છે કે મા તુલજા ભવાનીએ શિવાજીને હાથોહાથ ભવાની તલવાર અહીં આપેલી.
મુખ્ય મંદિર હેમાડપંથી શૈલીમાં બનેલું છે અને તેનો બાહ્ય ભાગ ખૂબ જ સુંદર છે.મંદિરના ગર્ભમાં
માતાની સ્વયં-નિર્મિત પ્રતિમા ઉભી છે.
◦કાલોલ તીર્થ અને ગૌમુખ તીર્થ:મંદિર પરિસરમાં સ્થિત,પવિત્ર જળસ્ત્રોતો,જેનું ધાર્મિક મહત્વ ઘણું વધારે છે.
◦ચિંતામણિ પથ્થર:મંદિરની પાછળ એક ખાસ પથ્થર છે, જેના વિશે એવું માનવામાં આવે છે કે જો તમેતેના પર સિક્કો મુકો તો તે પ્રશ્ન પૂછવા પર હા કે નામાં જવાબ આપે છે.
◦સિદ્ધિવિનાયક મંદિર:ભગવાન શ્રી ગણેશનું પ્રાચીનમંદિર મુખ્ય મંદિર સંકુલની નજીક આવેલું છે.
◦પાપનાશી તિર્થ અને વિષ્ણુ તિર્થ પણ અહીં છે.
સોલાપુરથી ૪૬ કિમી,ધારાશિવથી ૩૧ કિમી દૂર છે.
== સમાપ્ત ==